reklam
reklam
DOLAR 32,7630 % -0.05
EURO 35,1558 % -0.07
STERLIN 41,5268 % -0.16
FRANG 36,8236 % -0.09
ALTIN 2.456,93 % -0,04
BITCOIN 66.520,00 0.591

“Bisiklet İncelik İster”

Yayınlanma Tarihi : Güncelleme Tarihi :
reklam

Esnaf Röportajları serimizde bugün bisiklet tamircisi Semih Güneri’ye konuk olduk.

 

Bize kendinizden bahsedebilir misiniz?

Merhabalar ben Semih Güneri. Bisikletle gezmeyi, bisiklet
bakımı yapmayı çok seviyorum. Bu sebeple bu mesleği seçtim. Uzun zamandır da
bisiklet tamiri ve bakımı üzerine çalışıyorum.

İşleriniz nasıl?

Kırklarelili vatandaşlar bisiklet kullanmayı seviyor. Bu da
bizim için iyi bir durum. Genelde bisiklet bakımları aksatılmaz. Tam da bu
sebeple işlerimiz iyi çok şükür.

Bisiklet bakımı nasıl
yapılır?

Bisikletinizin
ömrünü uzatmak için yapabileceğiniz bir şey varsa o da bisiklet parçaları ve
kadronun temiz tutulmasıdır. Bunun için özel bir temizlik kitine gerek yok; bir
kova su, sabun, sünger ve eski bir diş fırçası işinizi görür. Ancak iyi bir yağ
çözücü, zincirdeki ve dişli zincirlerindeki yağın ve tozun kırılmasına yardımcı
olacaktır. Temizliğe başlamadan önce bisikletin her yerini suyla durulayın
(Hortumla durulayacaksanız basıncı fazla artırmayın). Bisiklet çamurluğu,
kadro, zincir, vites ve dişliler üzerinde temizleyici ve yağ çözücü (tabii ki
bisiklete özel) bir ürün kullanın. Durulama sonrası bisikleti iyice
kuruladığınızdan emin olmanız gerekir. Çünkü su, pasın en büyük düşmanlarından
biridir. Aktarma organları (zincir, zincir halkası, ruble ve vites aksamı),
ıslakken yağ ve tozla hızlıca tıkanır. Bu nedenle bu kısım özellikle ıslaksa
tüm kiri temizlemeniz önemlidir. Jantlar ve diskli fren rotorları gibi frenleme
yüzeylerinden kaçındığınızdan emin olarak bisikletin iskeletini PTFE sprey veya
silikon bisiklet cilasıyla parlatabilir ve ardından bir kağıt havluyla
silebilirsiniz. Böylece bir sonraki sürüşe çıkarken çamur ve toz yapışmasının
önlenmesine de yardımcı olabilirsiniz.

Kötü şişirilmiş bir
bisiklet lastiği patlamaya eğilimlidir. Lastikleri şişirmek için bar ve PSI
göstergeli bir ayaklı pompaya ihtiyacınız var. Lastik numaranızın yanında PSI
harflerinin yazdığını görebilirsiniz. Bu sayı size ne kadar hava basmanız
gerektiğini gösterir. Genellikle, yol bisikleti için 80 – 130 PSI, dağ
bisikleti lastikleri için 30 – 50 PSI ve hibrid lastikler için 50 – 70 PSI
yeterlidir. Bu yeterince basit bir işlemdir ancak havanın iç lastikten
kaçtığını veya pompalanırken şişirmediğini fark ederseniz bu, pompanın doğru
şekilde bağlanmadığı anlamına gelebilir. Bu durumda lastikleri şişirmeyi
yeniden deneyin. Lastikleriniz kullanım sırasında zamanla doğal olarak
basıncını kaybeder. Sürüşün pürüzsüz ve verimli olmasını sağlamak için
lastiklerin genel olarak her hafta kontrol edilmesi önerilir.

Aşınmış fren
balataları bir işe yaramaz. Yivleri göremiyorsanız yıpranmış oldukları anlamına
gelir. Yeni fren balatalarının takılması oldukça hesaplı ve kolay bir çözümdür
ve evinizde kendiniz de yapabilirsiniz. Sadece alyan anahtarı setine ve biraz
da sabıra ihtiyacınız var. Ancak farklı fren sistemleri, farklı işlemler
yapılmasını gerektirir. V frenlerde alyan anahtarını kullanarak, kaliperdeki
vidaları söküp rayıyla birlikte pabucu çıkarmalısınız. Diskli fren balatalarınız
içinse (genellikle dağ bisikletlerinde bulunan) önce tekerleği çıkarmanız ve
ara parçayı yerleştirmeniz gerekir. Bu önemli bir ayrıntıdır. Çünkü bazen
insanlar tekerlek çıkarıldığında hatalı olarak fren kollarını sıkarlar. Eğer bu
iş size biraz karışık geliyorsa hiç bulaşmamanızı öneririz.

Jant telleri
genellikle çok sık bakıma ihtiyaç duymaz (eğer kullandığınız yollar düz ve
bakımlıysa). Ancak telleri arada sırada kontrol etmeniz gerekir. Bir jant
telinin gevşek olup olmadığını anlamak için her bir teli tıpkı arp çalar gibi
işaret parmağınızla hafifçe çekip bırakın. Bir tekerleğin üzerindeki jant
tellerinin hepsi, çekip bıraktığınızda aynı tonda ses çıkarmalıdır. Bunu tarif
etmesi zor, ancak kendiniz denediğiniz zaman kolayca anlayabilirsiniz. Gevşek
bir tel, çok daha düşük tonlu bir ses veya gitar telinin kopması gibi bir ses
çıkarır.

Ayrıca jant ve jant
tellerinin ayarını kontrol etmek için bisikletinizin tekerleklerinden birini
çevirip yukarıdan dönüşünü izleyebilirsiniz. Eğer fren balatalarına ya da
pabucuna sürttüğünü fark ediyorsanız veya yana doğru kayıyor gibi görünüyorsa
bu, büyük ihtimalle ayarının bozulduğu anlamına gelir ve tekerleğin
düzeltilmesi gerekir. Jantın sürttüğü kısmı bulduysanız düzeltmeniz için
ihtiyacınız olan şey bir jant anahtarı. Bisikletinizi zemine yatırın ve jantın
pabuca/balataya sürttüğü kısımdaki jantın karşı tarafa çekilmesini sağlayan
teli sıkın. Aynı şekilde, şart olmamakla birlikte, sürten yöne çeken telleri de
gevşetebilirsiniz. Dikkat etmeniz gereken diğer bir nokta ise vidaların çevirme
yönüdür. Jant vidaları, saat yönünün tersine doğru sıkılıp saat yönüne doğru
gevşetilir. Bu duruma dikkat edilmediğinde ayar daha çok bozulur. Eğer bu
işlemi kendi başınıza yapamayacağınızı düşünüyorsanız bisikletinizi, bisiklet
bakımı ve onarımı yapan bir yere götürmeniz daha sağlıklı olur.

Zincir yağlamanın
önemine değindiniz. Bu işlem nasıl yapılabilir?

Bisiklet zinciri
neyle yağlanır diyorsanız kısa süreli kullanımlarda balmumu yağı da
kullanabilirsiniz. Balmumu yağı, diğer bisiklet zinciri yağlarına göre daha az
kayganlık sağlar ve bisiklet zincirinizi daha temiz tutar.
Yağmurlu havalarda bisiklet kullanacaksanız
ıslak ortama uygun bir yağ seçmenizi öneririz. Çünkü yağmur, kar ve sulu
yollar, bisiklet zincirindeki kuru yağları kolaylıkla temizleyebilir. Bu durum
zincirinizde atmalara sebep olabileceği gibi sürüş keyfinizi de etkiler.

Güneşli havalarda
bisiklet kullanacaksanız eğer ıslak ortama uygun olan yağı kullanmamaya dikkat
edin. Çünkü bu tarz yağlar, güneşli havalarda kiri daha kolay emer. Bunun
yerine kuru ortamlara uygun bir bisiklet zincir yağı tercih edebilirsiniz. Yağ
seçerken yalnızca bisiklet zinciri için üretilmiş olan yağları kullanmaya özen
gösterin. Farklı bir yağ kullanmanız zincirin kirlenmesine, sürtünmeye bağlı
dişlilerin zarar görmesine neden olabilir. Bezin üzerine bisiklet zincir yağı
sıkarak zinciri kolaylıkla temizleyebilirsiniz. Zincirdeki pislik doğrudan
bezde leke bırakacağı için bu işleme uygun bir bez kullanmaya özen gösterin.
Bezle silerken zinciri geriye doğru iterek yağın zincire bulaşmasını sağlayın.
Daha sonra serbest olan elinizle pedalları çevirip bisiklet zincirini hareket
ettirerek her bölgesini kolayca silebilirsiniz.

Bisiklet zincirinizi
elinizle temizlemek istemiyorsanız ve bisiklet zinciri ne ile temizlenir diyorsanız,
bu iş için özel olarak üretilen bisiklet zincir temizleyicisi kullanmak doğru
bir seçenek olabilir.  Bisiklet zincirini
temizlerken zinciriniz zaman zaman atabilir. Bunun için arka vites değiştirici
kolu gidona doğru iterek gevşetebilirsiniz. Temizleme işleminden sonra gevşeyen
zinciri yeniden halkaların üzerine yerleştirdikten sonra arka vites kolunu eski
haline getirin ve 1-2 tur pedalı döndürün. Uzun süre kullanılmayan yağlarda
bileşenler dibe çökebilir. Bu nedenle bisiklet zincirini yağlamadan önce şişeyi
güzelce sallayın. Zinciri yağlarken bisikleti ters çevirerek pedalları geriye
doğru itin. Böylece zincir dişlilerin üzerinde hareket ederek her noktasının
yağlanmasına imkan sağlar.

Bisiklet zincirini
yağladıktan sonra zinciri birkaç tur döndürerek yağın dişlilere ve diğer
halkalara da yayılmasını sağlayabilirsiniz. Yağlama işleminden sonra zinciri
geriye doğru tutarak üzerindeki fazla yağı bezle temizlemeyi ihmal etmeyin.
Fazla yağın alınmaması zincirde kir ve tozun birikmesine neden olur.  Bisiklet zinciri temizleme işlemi yaparken
şunu unutmayın; zincirinizin tamamen temizlenmesini ve tekrar doğru şekilde
yağlanmasını istiyorsanız, üzerindeki yağı bir bez yardımıyla tamamen
silmelisiniz. Tam bir temizlik ve bisiklet zinciri bakımı için ise bir şişenin
içerisine yağ sökücü döküp zincirinizi direkt olarak bu şişenin içine batırmak
çok daha etkili olacaktır.

Fren ayarları nasıl
yapılır?

Fren kabloları da
esner, pabuçlar-balatalar aşınır. Bu esnemeyi fren kollarındaki ayar
vidalarından azaltabilirsiniz. Ama bazen bu işlem yeterli olmayabilir çünkü
pabuçlar sınırı geçecek şekilde erimiş olabilir. Bu durumda pabuçları
değiştirip güzel bir ayar yapmak gerekir. Pabuçların jant yüzeyine tam basması
istenir. Alt veya üst tarafı değiyorsa frenleme gücü az olur. Son model V-frenlerde
sadece 5 mm. Allen anahtarıyla artık bu iş oldukça kolay hale gelmiştir: Pabucu
tutan vida gevşekken bir elinizle fren bacaklarını janta ittirin, diğer
elinizle de vidayı sıkın. Burada dikkat edilmesi gereken nokta pabucun herhangi
bir yerinin lastiğe kesinlikle sürtmemesi gerektiğidir.  Sağ veya soldaki fren bacaklarından biri
erken davranıyorsa fren gövdesi üzerinde bulunan vidayı gevşetin. Tabii
jantınızın düzgün olduğunu varsayıyorum iki gövdenin de fren kolu çekildiği
zaman aynı anda hareket etmesi gerekir. Fren kablolarını yağlamak da aynı vites
kablolarındaki gibidir. Gövdelerin bağlı olduğu pivotların içi çamurluysa
bunların temizlenip yağlanması daha yumuşak bir fren kolu hissi verir.  V-fren aksine daha meşakkatlilerdir. Mekanik
disk frende sizlerin yapabileceğiz sadece fren tellerini yağlamak belki eliniz
yatkın ise fren ayarını yapmak.  Hidrolik
disk fren sisteminde ise iş tamamıyla profesyonel kişiler tarafından yapılması
gerekmemektedir. Çünkü hidrolik frende yapacağınız en ufak bir hata fren
sisteminizin kullanılamaz duruma getirir.

Bisiklet seçiminde
dikkat edilmesi gereken noktalar nelerdir? Bisiklet almadan önce neleri
incelemeliyiz?

Öncelikle bisiklet
ile ne yapmak istediğinize karar vermeniz gerekiyor. Örneğin dağlarda,
tepelerde mi gitmek istersiniz yoksa asfalt yollarda uzun turlara mı çıkmak ya
da bunların dışında hız mı yapmak istersiniz? Kısa bir tasvir yapacak olursak,
bir yol hayal edin ormanların arasında dar bir patikadan seyrediyorsunuz ve
yanınızda tertemiz bir ırmak gürül gürül akıyor. Çok zor bulunacak bir yol gibi
gelebilir ancak eminim ki var ve keşfedilmeyi bekliyor. Daha günlük bir örnek
verelim; hayatın rutin akışı sizi artık rahatsız ediyor ve birden gidonunuzu
taşlık bir araziye çevirerek hayatınıza renk katmak istiyorsunuz. İşte siz dağ
bisikleti insanısınız. Önünde amortisör (çift amortisörlü profesyonel) olan dağ
bisikletleri size göre.
Ben
asfalt yoldan giderim uzun yol yaparım, kimseler beni tutamaz diyorsanız siz
tur bisikleti insanısınız. Uzun şehirlerarası turlar veya hedefi daha da
büyüterek ülkeler arası turlar ve hatta dünya turu hayalinizi süslüyorsa tur
bisikletleri tam size göre. Amortisörü olamayan, düz maşalı bir bisiklet veya
küçük süspansiyonlu bir bisiklet sizin işinizi görür.

Yerimde duramam, hız
benim adım diyorsanız yarış bisikletlerini sizin için idealdir. Jantları 28″
ancak tur bisikletinden çok daha ince ve hassastır. Bisiklet üzerinde duruşunuz
diğer tüm bisikletlerden çok daha aerodinamiktir. Bu da sizin çok daha rahat
hızlanmanıza yardımcı olacaktır.
Şehir bisikletleri dediğimiz bu bisikletler tarz itibariyle tur
bisikletine benzemekle beraber gidonları ve duruş açısı yönünden farklılık arz
eder. Gidon adeta sizin kollarınızın devam gibi bisiklete bağlanır. Gidonu size
dönük M harfi gibi düşünebilirsiniz. Şehir bisikletleri üzerinde sizi şehir
içinde sizi rahat ettirecek çamurluk, bagaj ve sepet gibi aksesuarlar mevcut
halde gelir. Gelelim katlanabilir bisikletlere; eğer bisikletimde az özellik
olsun kısa bir turun ardından otobüsle veya taksi ile evime döneyim diyorsanız
bu bisikletler tam size göre.  Bir
bisikleti tanımanın en iyi yolu ona binmektir! Bisikletçinizden beğendiğiniz
bisikletin sele boyunu ve gidonu ölçülerinize uygun olarak ayarlamasını rica
edin. Kısa bir tur attın eğer geometrisi size uygunsa bisikleti düşünmeden
alabilirsiniz.

Bisikletin kış bakımı
olduğunu söylediniz. Tam olarak neleri kapsıyor?

Kış aylarında, bisikletiniz biraz daha fazla özen ister.
Yağışlı günlerde, yatakların içine çamurlu sular girer, zincirinizdeki yağ
çabucak yok olur. Kadronun içine de sular dolar ve fren pabuçları daha çabuk
aşınır. Vites mekanizmaları, ruble, zincir çok çamurlu koşullarda tam
çalışmayabilir. Özellikle rublenin/kasetin dişleri arsına çamur dolarsa
pedallarınızı kaydırabilir, boşa dönebilir. Bu çamuru, durup sık sık temizlemek
gerekir. Çamur bisikletinizin en uzak köşelerine yerleşir. Kurumadan
temizlenmesinde yarar vardır. Basınçlı suyla yıkamak sakıncalıdır. Kadronuz,
demir ya da Cromoly ise, kadronun çeşitli yerlerindeki deliklerden paslanmayı önlemek
için WD-40 sprey sıkınız.

Bisikletinizi önce kuru bir bezle siliniz. Sonra bir başka
kuru bez alınız ve bu kuru beze bir miktar mazot damlatarak bisikleti iyice
temizleyiniz. Mazot pislik sökücüdür ve aynı zamanda boyayı besler. Bu işlem
bittikten sonra, bisikleti yine kuru bir bezle silmeniz yerinde olacaktır.
Bisiklet nemli bir yerde beklemiş ve kadro paslanmışsa, paslı yerleri ince
zımparayla iyice temizleyiniz ve uygun bir boya ile çıplak metali kapatınız.
Diğer bölgelerdeki pasları da bir pas sökücüyle temizleyiniz. Öte yandan,
boyayı oto cilasıyla parlatmak daha iyi sonuç verir. Akort ayarı en zor iştir.
Bazıları bu ayarı yapmaya çalışırken bozarlar. Bu işin tamirciye bırakılması
yerinde olur. Fren yüzeyleri ve varsa paslı jant telleri çok ince zımpara ya da
bulaşık teliyle silinmelidir. Bisikletinizin lastikleri sizi yola bağlar. Bu
nedenle, çatlak, aşınma varsa beklemeden değiştirilmesi şarttır. Yeni bir
lastikle yazı geçirmek en iyisidir. Siboplar da kontrol edilmelidir.

Bisikletinize, kıştan sonra tekrar binmeye başlamadan önce
yukarıda yazılanların uygulanmasının yanısıra gevşemeler de olabilir. Bu
nedenle, vidalar sıkılmalı ve her vida için uygun anahtar kullanılmalıdır.
Kıştan çıkan bisikletin, zincir, fren telleri ve viteslerinin yağlanması,
jantlarının temizlenmesi, eskimiş lastiklerinin de değiştirilmesi gerekir.
Sağlığınızı etkilemesini istemiyorsanız, bisikletinizi en baştan kendi vücut
ölçülerinize göre ayarlamalısınız. Böylece pek çok şikâyeti baştan önlemiş
olursunuz. Bisikletle gezmenin tadına ancak rahat ve gerginlikten uzak olarak
oturursanız varabilirsiniz.

Oturma problemleri nedir? Bisiklette neden ağrı çekeriz?

Hemen herkes bunu yaşar. Selenin temas ettiği oturma
yüzeylerinde alışılmamış ve acı veren tahrişler oluşabilir. Bu şikâyetler
genelde vücudun uyum sağlamasıyla kendiliğinden geçer. İyi bir sele
seçildiğinde bu süre azalacaktır.

En iyi ve uygunu deri selelerdir. Bu seleler zamanla
bisikletçinin vücut yapısına uyuyorlar. Deri için gereken bakım ve ara sıra
gerdirmek gibi ufak zahmetlere kesinlikle değiyor. Hanımların kalça kemikleri
erkeklere göre daha geniş olduğundan hanım selelerinin tasarımı farklıdır ve
daha geniş tutulur. Erkek modellerinin darlığından şikayetçi olan erkeklerin de
aynı selenin hanım modelini kullanması bir çözüm olabilir.  Oturma problemleri gidonun çok yüksek
olmasından da doğabilir. Bu durumda vücudun tüm ağırlığı selededir ve ellere
hiç yük düşmez. Neden buysa gidonu biraz alçaltarak vücut ağırlığının uygun
şekilde dağılmasını sağlamak gerekir. Tahrişlere ve yaralara engel olmakta
içten desteklenmiş bisiklet şortları (pedli tayt veya şort ) kullanılması
yardımcı olur. Deri ya da sentetik malzemeden yapılmış olan bu destek katmanlar
deri üzerindeki sürtünmeyi ve böylece tahriş olma olasılığını azaltır. Ancak bu
şortlar sadece doğrudan vücuda giyildiğinde görevini yaparlar. Hijyenik açıdan,
uzun turlar için yedek bir şort taşınması tavsiye edilir. Tutulmalar,
alışılmadık pozisyonlarda uzun süre kalındığında, özellikle sırt ve ense
bölgesinde ortaya çıkar. Genellikle gidon çok alçaksa ve “zor” viteslerde
karşılaşılır. Bu durumlarda sırt kasları aşırı yüklenir ve gidonu biraz
yükseltmek sorunu ortadan kaldırabilir. Her turdan önce ve daha önemlisi sonra
açma gerinme hareketleri yaparak kasları gevşetmek yararlı olacaktır.
Şikâyetler çok fazlaysa ağrıyan yere bir yakı yapıştırınız. Avuçların sürekli
basınç altında kalması bileklerden geçen sinir ve damarların sıkışmasına ve
ellerde karıncalanmadan tamamen uyuşmaya varan şikâyetlere yol açar. Tutuş
pozisyonunu değiştirmek ve elleri zaman zaman silkelemek bunu geçirir. Gidonu
yükselterek ellere binen yükü azaltmak da düşünülebilir. Bisikletçilerinin en
çok karşılaştığı problem diz şikâyetleridir. Genelde nedeni, özellikle çok
“zor” vitesler kullanıldığında, diz kaslarının aşırı yüklenmesidir. Diz
şikâyetlerini önlemek/geçirmek için küçük vitesler kullanılmalıdır.

 

Ayrıca rüzgârın serinletici etkisi de bu şikâyetleri önemli
ölçüde artırır. Dizleri sıcak tutmak son derece önemlidir. Sıcak ilkbahar
güneşi altında bir tişört yetse bile, eğer şort giyiliyorsa diz ısıtıcıları
kullanabilirsiniz.  Sele ayarının yanlış
olması da diz ağrısı yapar. Doğru ayarın nasıl yapılacağı yukarıda
anlatılmıştı. Buna karşın diz ağrısı oluşursa seleyi biraz alçaltmak ya da
yükseltmek işe yarayabilir. Akut diz ağrıları için yanınızda yakı taşıyınız.

Bisiklette doğru vites kullanımı nasıl olmalı?

Kullandığımız bisikletlerin artık neredeyse tamamı vitesli
bisikletler. Ön-arka vites sayıları bisiklet türüne göre her ne kadar farklılık
gösterse dahi (bazı bisikletler sadece arka vitesli olabilir) kullanım
açısından hepsi aynı önemi taşır.  En
temel kuraldan başlayalım: bisiklette ön ve arka dişliler mutlaka birbirine
paralel hareket etmelidir. Kuralı daha da basitleştirmemiz gerekirse; zincir,
bisikletin kadrosuna her zaman paralel durmalı, çok fazla açı kazanmamalıdır.
Zincirin fazla açı kazanması ve çapraz kullanım olarak adlandırdığımız hatalı
kullanım zincire ve dişlilere ciddi zararlar verir. Yolun durumuna göre, kısa
sürelerde bu kombinasyonun dışına çıkılması ve zincirin hafif çaprazlık
kazanması zincir, dişli ve rubleye zarar vermez fakat çapraz kullanımın bir
alışkanlık haline getirilmesi, viteslerin bilinçsiz kullanılması zincirlerin ve
dişlilerin aşınmasına neden olduğu gibi sürüş sırasında aynakol bölgesinden
rahatsız edici zincir seslerinin gelmesine sebep olur. Bu yüzden sürüş
kaliteniz ve bisikletinizin sağlığı açısından doğru vites kullanımı önemli bir
konudur. Vites sisteminizin de kendi içinde özel bir bakımı vardır. Tel gerginliği,
H (High) ve L (Low) vidalarının doğru ayarlanması, zincirinizin kondisyon,
tansiyon ve yağ durumu, aktarıcı makarasının durumu ve aktarıcıların temizliği
vites bakımında dikkat edilmesi gereken noktalardır.

 

Haber/Kaynak: Sınırkent